Trăm năm cô đơn

by Hà Nguyễn

Mặc dù được chuyển thể từ truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp, “Thương nhớ đồng quê” của Đặng Nhật Minh lại mang nhiều dấu ấn của một bài thơ hơn. Những kết nối giữa các nhân vật chính dường như thiếu đi sự mạch lạc rõ ràng của tuyến truyện.(Image: Hãng Phim truyện Việt Nam)

Nó chỉ mờ nhòe, xoay quanh số phận của những người sinh ra ở nông thôn với những mặc cảm về “thân phận  nông dân” của mình. Trong bối cảnh tĩnh lặng đến tù túng của làng quê, họ hiện lên như những cá nhân xô lệch về mặt cảm xúc so với đời thường, bị kìm kẹp, bị dồn nèn trong một cuộc sống có quá nhiều ràng buộc và trách nhiệm. Họ là những người trăm năm cô đơn.

 

“Thương nhớ đồng quê” là bộ phim xoay quanh mối quan hệ ba người: Nhâm (Ngọc Bảo) – gã trai làng 17 tuổi, Ngữ (Thúy Hường) – chị dâu Nhâm và Quyền (Lê Vân) – cô gái đến từ thành phố. Câu chuyện về quá trình trưởng thành của Nhâm được lồng ghép trong nhiều câu chuyện khác: câu chuyện về những người phụ nữ chờ chồng, chuyện về những người lưu lạc, về những giấc mơ con trẻ, chuyện về những lề thói, về cái chết… Tất cả được tái hiện trong bối cảnh của một làng quê nghèo khó với nhịp điệu chậm rãi và buồn bã.

Hầu hết những nhân vật trong phim đều có sự khuyết thiếu trong đời sống tình cảm.  Nhâm say mê chị Quyên trong cảm giác vừa phấn khích vừa lo sợ. Chị Ngữ lấy chồng cũng như không. Quyên không muốn nhờ lại những ngày vượt biên. Thoa thì mất chồng. Minh và Mị là những đứa trẻ không kịp có tuổi 17… Họ đều bị ràng buộc trong lề thói, trong mất mát hoặc có những mơ ước không thực hiện được. Người thì muốn quên quá khứ, kẻ thì không dám ước mơ, người thì có mặc cảm tội lỗi khi có tình cảm với em chồng… Làng quê, cái không gian sinh hoạt tập thể bao bọc lấy những nhân vật giống như một không gian bị bịt kín, khó lòng đổi khác, được thể hiện qua những khuôn hình tràn đầy bóng tối, những màu sắc mờ nhòe, không rõ ràng. Sự bình lặng của làng quê gắn liền với những tin đồn, những tiếng chửi tru tréo, tiếng lè nhè của những thằng say rượu… Làng quê, trước sức công phá mạnh mẽ của đồng tiền, vẫn kiên cố trụ lại trong cái nghèo, và đôi lúc là cả cái hèn nữa… Nó gắn bó với những con người lặng lẽ, đã quen sống nhẫn nhịn và cam chịu, đã quen với sự quên lãng và bạc bẽo của người đời. Họ như những dấu cộng mệt mỏi, hiếm khi thể hiện bản sắc riêng của mình. Mơ ước riêng của họ bị giấu trong những trách nhiệm với gia đình, với đất nước, trong vai trò của người vợ, người chồng, người anh, người chị. Những con người của làng quê vừa yêu mến cái bình lặng của nó, vừa muốn thoát khỏi sự kìm kẹp, tù túng của nó.

Sự xuất hiện của Quyên, cháu gái bà Lưu từ Mỹ trở về, mặc dù có đem lại chút ồn ào cho đời sống thôn quê ấy: người ta bỏ cả làm để đi xem mặt cô, nói chuyện về cô, tranh nhau mời cô mua cá… Người ta bị thu hút bởi một người đến từ thế giới khác và mang theo môt ánh sáng khác: những chiếc kẹo cao su, kính đen, váy, quần bò, áo trắng, đồng hồ… Nhưng chính Quyên cũng không thể thay đổi được điều gì. Cô đến rồi đi. Đến để tìm sự bình yên và ra đi khi thấy rằng mình không thuộc về làng quê ấy. Cô là một luồng gió lạ, làm xáo trộn bầu không khí cũ kĩ của làng quê, nhưng xét đến cùng, chỉ như đá ném ao bèo, vốn không thể đem đến một sự đổi thay nào. Huống chi, chính Quyên cũng là một cá nhân có một sự khuyết thiếu về mặt tình cảm: cuộc hôn nhân không hạnh phúc, chuyện vượt biên nhiều cay đắng,… Trông chờ, tìm kiếm một sự bình yên ở làng quê nhưng cuối cùng, cô cũng quyết định rời bỏ với lời nói vu vơ: “sẽ nhớ quê hương”. Nhâm ước mơ nhiều nhưng cũng sớm cảm thấy thất vọng với cuộc đời. Ngữ thì không biết bao giờ mới hết lận đận với kiếp chờ chồng. Anh giáo Ngọc với bao nhiêu tâm huyết muốn thay đổi làng quê, hóa ra cũng chỉ là một kẻ mơ mộng, hoang đường… Những con người cô đơn, họ tìm kiếm và trông đợi ở nhau nhưng dường như, cũng không đủ khỏa lấp sự trống vắng trong nhau. Ý thức, trách nhiệm mà họ gánh trên vai sớm muộn cũng biến họ trở thành những người sống cuộc đời của kẻ khác. Như Sysiphe lăn đi lăn lại hòn đá định mệnh của đời mình, những nhân vật trong “Thương nhớ đồng quê” vùng vẫy yếu ớt trong nỗi cô đơn để sau cùng, chấp nhận và chung sống với nó.

Đạo diễn: Đặng Nhật Minh

Với nhịp điệu chậm rãi và buồn bã trong những nỗi cô đơn không thể khỏa lấp, “Thương nhớ đồng quê” là một bộ phim cảm động, tái hiện một cách sống động và chân thực số phận của những con người sau lũy tre làng. Tuy vậy, bộ phim vẫn còn những hạt sạn không đáng có như việc sử dụng quá nhiều độc thoại nội tâm, có nhiều chi tiết khiên cưỡng (chi tiết Ngữ dẫm lên ổ dễ hay lần phát hiện ra tổ chim, bài thơ triết lý nặng nề của Nhâm lại được cô em gái nhỏ tuổi đọc ở cuộc thi Thanh lịch)… Nếu bớt đi việc lạm dụng ngôn ngữ văn chương trong phim, có lẽ “Thương nhớ đồng quê” sẽ là một tác phẩm trọn vẹn hơn trong cảm nhận của nhiều khán giả…

“Tôi tên Nhâm. Tôi sinh ra ở nông thôn…”. Lời độc thoại giản dị của Nhâm đã mở ra bộ phim “Thương nhớ đồng quê” và kết lại cũng bằng một âm hưởng tương tự. Giữa những nhớ thương, con người luôn thấy mình cô đơn và lạc lõng giữa cuộc đời, và liệu họ có bao giờ xóa bỏ được hết những mặc cảm về “thân phận nông dân” của mình không?

Nguồn ảnh: http://www.dienanh.net/forums/showthread.php/22690-1995-Thuong-nho-dong-que

Thông tin thêm về bộ phim: Thương nhớ đồng quê (1995)

Đạo diễn : Đặng Nhật Minh.

Diễn viên : Tạ Ngọc Bảo, Lê Vân, Thuý Hường.

Kịch bản: Dựa theo truyện ngắn “Thương nhớ đồng quê” và “Những bài học nông thôn” của Nguyễn Huy Thiệp

Hãng sản xuất : Hãng phim truyện VN

Thể loại : Tâm lí

Xếp loại : PG

Giải thưởng :
LHP Việt Nam 1996: Đạo diễn xuất sắc nhất

LHP Nantes (Pháp) 1996: Giải khán giả

LHP Châu Á- Thái Bình Dương tại New Zealand 1996: Giải Kodak

Độ dài: 120 phút

~ by hanguyenussh on February 23, 2011.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: