Rashomon và những vỉa tầng Nhật Bản

By Đức Độ

Với “Rashomon”, đạo diễn Kurosawa đã khai thác những vỉa tầng văn hóa xứ Phù Tang: bí hiểm, dữ dội và quyến rũ…

Cách kể chuyện trong “Rashomon” hết sức độc đáo. Trước tiên là tính chất nhiễu tạp thông tin của câu chuyện. Một vụ án mạng xảy ra, nhưng mỗi người tham gia vào vụ án hay nhân chứng lại chọn cho mình một câu chuyện, một hiện thực khác nhau. Cả ba nhân vật dính líu trực tiếp đến vụ án, tên tướng cướp, người đàn bà và vị Samurai, không ai tìm cách chối tội, trái lại, họ vơ vào mình tội giết người. Tuy vậy, họ lại bào chữa cho mình một cách đầy toan tính, vẽ nên một “cái tôi” cao đẹp. Ở câu chuyện thứ nhất, chuyện của tên tướng cướp, người đàn bà hiện lên nham hiểm, và bí ẩn. Trong cô ta vừa có dục vọng hoang dã, vừa độc ác lại vừa quyến rũ. Còn vị Samurai – một biểu tượng anh hùng của Nhật Bản, trong câu chuyện này bạc nhược và đầy ham muốn. Trái lại, tên tướng cướp lại oai hùng, cao thượng và quyến rũ. Nhận tội giết người, nhưng hắn đồng thời tô vẽ cho mình một cái vỏ tuyệt vời: khiến người đàn bà say mê, quần thảo vài hiệp với Samurai, tha chết, rồi giết chết (tức là làm nhục) vị võ sĩ này.

Câu chuyện thứ hai, chuyện của người đàn bà, cô ta lại phác họa mình như một nạn nhân của số phận, bởi cùng lúc phải hứng chịu sự khắc nghiệt của xã hội (ánh mắt chồng nhìn chằm chằm) và nạn nhân của tên cướp. Bị chà đạp về thể xác và tâm hồn, cô vật vã đau khổ đến mức ngất lịm, nhưng vẫn không nhận được chút tình thương và thông cảm, chia sẻ nào từ phía người chồng, nên cô giết chồng, như một cách tự vệ. Hai gã đàn ông trong câu chuyện, một tên cướp hung hãn, thô bạo và một Samurai lạnh lùng, khắc nghiệt được mô tả như hai kiểu/trạng thái của chế độ nam quyền chà đạp lên ngưởi phụ nữ.

Câu chuyện thứ ba, chuyện người chồng – Samurai, được kể qua lời bà đồng, anh ta lại là người cao thượng và tự trọng, tự tử để bảo vệ danh dự Samurai. Trái lại, tên tướng cướp và người vợ hiện lên như hai kẻ xấu xa, bỉ ổi.

Câu chuyện thứ tư, câu chuyện khách quan và không có thiên kiến nhất là chuyện của tiều phu. Trong câu chuyện này, cả ba nhân vật: tướng cướp, người đàn bà và Samurai đều bị hạ bệ, hiện lên như những con người xấu xí… Người tiều phu là người duy nhất biết sự thật, nhưng anh ta không kể trước tòa, bởi sợ liên lụy. Sự thật, bởi thế không phát lộ trước phiên tòa mà chỉ được kể trước cổng Rashomon.

Khán giả, bởi thế, cho đến tận cùng, cũng không thể vin vào một sự thật nào, không thể biết ai là kẻ sát nhân thật sự. Nếu xét ở khía cạnh một phim vụ án, việc không thể tìm thấy tận cùng sự thật, nghĩa là phim đã đi vào bế tắc, vào ngõ cụt. Nhưng Kurosawa tạo nên “Rashomon” dường như không phải để đi tìm câu trả lời, không khám phá sự thật mà để khám phá cách con người nói về sự thật. Bản chất con người, theo cách bộ phim này thể hiện, là dối trá, là tự huyễn hoặc. Các bị cáo không quan tâm đến sự thật, cũng không quan tâm tới việc mình sẽ bị xử tội, mà quan tâm tới việc tô vẽ và bảo toàn danh dự trước sự đánh giá của công luận, của xã hội….

Photo(s) by R.K.O Radio Pictures 

(Còn tiếp)

~ by huyentrangtran on April 12, 2010.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: