The Edge of Heaven

httpimageszeitde

by Ngô Chuyên

Trong sự khởi sắc của điện ảnh Đức những năm gần đây, người ta nghe thấy nhiều về cái tên Fatih Akin. Nổi tiếng ngay từ bộ phim đầu tay khi mới 19 tuổi; bùng nổ tại Liên hoan phim Quốc tế Berlinale với bộ phim đầy thách thức “Head-on” (Đương đầu), và gần đây vị đạo diễn người Đức gốc Thổ này lại khiến khán giả cảm phục lối kể chuyện tài tình của mình trong “The Edge of Heaven” (Phía bên kia chân trời).

Câu chuyện về sự sống và cái chết

“Phía bên kia chân trời” (được sản xuất năm 2007) là một bộ phim đơn thuần kể về cái chết và sự sống: cái chết của hai người phụ nữ không quen biết và cuộc sống của những người thân của họ sau khi họ chết. Một cái tứ không hẳn là mới nhưng Akin là một trong những người kể chuyện có duyên nhất bạn từng biết.

Câu chuyện bắt đầu tại Đức, khi Ali Aksu (Tuncel Kurtiz đóng) – một người đàn ông luống tuổi, độc thân gốc Thổ quyết định đi tìm cho mình sự thỏa mãn tình dục sau nhiều năm gà trống nuôi con. Ông tìm đến Yeter (Nursel Köse đóng) – một gái bán hoa gốc Thổ đã quá lứa. Sau một vài lần gắn bó, Ali đề nghị Yeter về ở hẳn với ông. Yeter, sau nhiều đắn đo, đã quyết định chuyển tới nhà Ali. Mâu thuẫn nảy sinh khi Ali nghi ngờ Yeter có quan hệ với cậu con trai mình – giảng viên Đại học Tổng hợp Đức Nejat Aksu (Baki Davrak đóng). Trong một lần xô xát, Ali đã vô tình giết chết Yeter. Vì hành động này của mình, Ali phải đi tù. Nejat, sau cái chết của Yeter đã quyết định không nhìn mặt cha. Anh cất công sang Thổ Nhĩ Kỳ, tìm cô con gái lưu lạc của Yeter, giúp Yeter nuôi con gái ăn học nên người. Trong khi cuộc tìm kiếm đi vào bế tắc, Nejat mua lại được một hiệu sách Đức ở thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ. Anh bỏ công việc của một giảng viên tại Đức và bắt đầu công việc bán sách tại Thổ.

Trong khi mẹ mình đang trầy trật kiếm tiền bằng cách bán thân tại Đức và nghĩ rằng đây là cách duy nhất giúp con gái học hành thành tài, thì tại Thổ Ayten Öztürk (Nurgül Yesilçay đóng) – con gái Yeter, lại đang chìm đắm trong những hoạt động chống chính phủ. Tổ chức của cô chẳng bao lâu bị phá vỡ, Ayten với giấy tờ giả trốn sang Đức sống lưu vong. Cô đi tìm mẹ của mình để bấu víu và không hề hay biết bà đã chết. Trong lúc cùng cực, cô gặp Charlotte ‘Lotte’ Staub (Patrycia Ziolkowska đóng) – người đã mang Ayten về và cho ở nhà mình. Sống tại nhà Charlotte một thời gian, Ayten và Charlotte trở nên thân thiết và yêu thương nhau. Rồi một ngày, bất đồng với mẹ của  Charlotte (Hanna Schygulla đóng), Ayten bỏ đi và nhờ Charlotte cùng đi tìm Yeter. Trên đường đi, Ayten bị bắt và bị dẫn độ về Thổ. Thương nhớ Ayten, Charlotte, bỏ lại mẹ, lên đường sang Thổ  tìm cách giúp Ayten. Cô thuê nhà của Nejat để ở. Nhưng trong một lần giúp đỡ Ayten, Charlotte vô tình bị bắn chết. Cái chết của Charlotte đã gây sốc tột độ cho Ayten.

Chuyện phim kết thúc ở Thổ Nhĩ Kỳ khi Ayten được tha bổng sau những nỗ lực giúp đỡ của mẹ Charlotte. Bà cũng đề nghị Ayten tạm thời sống với bà trong căn phòng Charlotte thuê của Nejat. Còn Nejat, anh đi tìm Ali – lúc này đã ra tù và quay lại quê hương Thổ Nhĩ Kỳ bắt đầu một cuộc sống mới – hàn gắn quan hệ cha con.

Chuỗi câu chuyện của Akin cho người xem cảm giác cái chết có thể đến với bất kỳ ai, kết thúc cuộc sống của bất kỳ ai – dù cuộc sống đó có ý nghĩa thế nào đi nữa. Nhưng cũng chính cái chết đó lại là điều cực kỳ cần thiết khiến cuộc sống của một hay nhiều người thay đổi theo hướng tích cực. “Phía bên kia chân trời” đã được đưa đến tham dự Liên hoan phim Cannes 2007, được đề cử  giải cành cọ vàng và giành giải kịch bản gốc xuất sắc nhất.
Những sợi dây đan xen

Akin đã kể lại chuyện phim “Phía bên kia chân trời” bằng một cách rất thông minh. Anh đặt 3 câu chuyện về sự sống và cái chết đó song song nhau và biến chuyện phim thành ba câu chuyện có vẻ hoàn toàn độc lập. Người xem đi từ câu chuyện “Cái chết của Yeter”, “Cái chết của Lotte” đến câu chuyện về các cuộc sống hồi sinh ở Thổ Nhĩ Kỳ với nhiều cung bậc cảm xúc.

Về mặt hình thức, đó là cách hay để câu chuyện này trở nên đơn giản. Tưởng tượng chuỗi câu chuyện này được Akin kể theo cách bình thường là đan cài hai câu chuyện nhỏ về hai cái chết vào nhau: Ali, Yeter rồi Ayten; rồi lại Ali, Yeter, Nejat rồi Ayten và Charlotte….và cứ Đức rồi Thổ Nhĩ Kỳ; Thổ Nhĩ Kỳ rồi lại Đức… Để giữ cho khán giả theo kịp và hiểu rõ ràng mạch chuyện theo cách này không phải là dễ dù hai câu chuyện có nhiều điểm chuyển sang nhau một cách nhuần nhuyễn và giàu sức gợi.

Về mặt tình cảm, việc đặt các câu chuyện nhỏ này cạnh nhau không chỉ khiến cho khán giả tò mò (Mỗi mở đầu một câu chuyện, Akin lại đặt cho câu chuyện của mình một tiêu đề như: “Cái chết của Yeter” hay “Cái chết của Lotte”) mà còn khiến cho việc tạo lập mối liên hệ cảm xúc giữa ba câu chuyện trở nên tự nhiên. Việc kết thúc câu chuyện thứ nhất bằng cuộc tìm kiếm Ayten không kết quả của Nejat khiến cho khán giả hụt hẫng và mong chờ. Rồi nhân vật Ayten xuất hiện, nhưng lại là một câu chuyện hoàn toàn khác, Nejat chỉ là nhân vật phụ. Một cái chết không dự báo nữa xảy đến. Người xem lúc này bị kéo vào dòng cảm xúc của câu chuyện, họ sẽ suy nghĩ, cuộc sống của những người ở lại sẽ tiếp diễn sao đây? Và trong phim các nhân vật cũng đang đấu tranh để tìm cho mình cuộc sống mới. Cái hay là sau mỗi câu chuyện nhỏ của phim người xem sẽ được khám phá những cung bậc cảm xúc mới. Ngoài ra, khi đặt những câu chuyện riêng lẻ này cạnh nhau, Akin cũng mang lại cho người xem cảm nhận rõ ràng về sự tác động của cuộc đời người nọ lên cuộc đời người kia.

Về cách kết nối ba câu chuyện phim tưởng chừng không có gì liên quan của Akin cũng vô cùng thú vị. Chỉ cần hình ảnh chiếc xe buýt mà Nejat và Yeter đang ngồi lướt qua Ayten – khi cô đi tìm mẹ; hay hình ảnh cô gục mặt trên bàn trong khi Nejat đang giảng bài cho sinh viên tại Đại học Tổng hợp Đức; hay cảnh Charlotte đến tiệm sách của Nejat tìm thuê nhà… thế là đủ. Tất cả những chi tiết kết nối tuồng như mừ nhạt nhưng cuối cùng lại kéo các nhân vật trong phim lại với nhau.

Có một câu chuyện bên lề kể rằng, Fatih Akin cứ đinh ninh anh sẽ nhận được giải dựng phim xuất sắc nhất chứ không phải giải “Kịch bản gốc xuất sắc nhất” – như anh đã được nhận – tại Liên hoan phim Cannes 2007. Nhưng với những gì thể hiện trong “Phía bên kia chân trời”, có lẽ một giải thưởng như thế cũng là điều xứng đáng.

Chú thích ảnh: Một cảnh trong phim “Phía bên kia chân trời” (The Edge of Heaven) của đạo diễn Fatih Akin. Nguồn: http://images.zeit.de

~ by Ngo Chuyen on December 30, 2008.

7 Responses to “The Edge of Heaven”

  1. Viết về phim cũng một số bài rồi nhưng không tự tin post lên (viết cái khác thì khỏi nói…)… Hum ni lấy dũng khí post bài này lên để mọi người nhặt lỗi và góp ý… Ngô Chuyên chân thành xin mọi người cho ý kiến…:D

  2. – ờ thì nhặt lỗi, :D, “nên người” mới đúng,

    – “The Edge of Heaven” sao không phải là “Cái rìa của thiên đường”, mà khi viết tắt thì thành “Rìa đường”, :D,

    – chà, viết tốt chớ, sao mà không tự tin,

    – tớ chưa xem phim này, hie, nhưng nghĩ là ngochuyen có thể xem phim “Babel” để nghiên cứu thêm về lối kể đan xen các mạch truyện, bài so sánh hai phim này chắc là một bài hay, :),

  3. Dạ, lời góp ý của anh bao giờ cũng rất có ích… Em sẽ xem Babel và thử làm một quả so sánh xem sao…
    Còn vụ “Rìa đường”, cái này em không liên quan, anh góp ý cho Viện Geothe nhé :P…

  4. Akin is one of the most gifted filmmakers working in the world right now … thanks for this interesting post … here’s a tip: keep your titles short so post info displays on one line, you can explain your idea in the first paragraph before the page break and save the longer title for the print version … Akin has inspired a new generation of Turkish and German filmmakers that are doing impressive work … it would be nice if somebdoy followed this post with some info on other filmmakers with a cultural connection to Akin.

  5. tớ cũng thích cách kể chuyện của Akin, có nhiều tuyến phức tạp đan xen và hấp dẫn,

  6. ui! phim nay minh thich lam day! kha khen cho “con be” viet bai nay chu minh xem xong ve quen pheng di mat- chac chac- co gang phat huy tiep nhe!

  7. Chưa xem phim này nhưng đọc bài Chuyên cũng đoán thì thấy cách kể chuyện giống Babel. David Assman cũng chia sẻ với lớp bộ phim này có ảnh hưởng từ đạo diễn Alejandro Gonzalez. Hè, hôm nay mượn Babel về rồi nhớ xem đi nhé.

    Hôm trước đọc Roger Ebert có dự đoán phim này sẽ tranh giải Oscar phim nước ngoài xuất sắc vào năm nay.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: