Thời của cô đơn

Author: Trịnh Đan Phượng

Tặng T.

Càng hiện đại con người càng cô đơn. Đó không hẳn là câu nói của tôi, cũng chưa hẳn là câu nói của bạn. Nó là một cảm thức trong mỗi chúng ta, những người đang sống trong thời hiện tại.

Một ngày kia chúng ta tập trung thành đám đông, ngồi bên nhau để xem bộ phim What time is it therre? của Thái Minh Lượng. Phim hết, chúng ta lặng lẽ ra về. Có một cái gì đó thấm thía trong mỗi người, tôi tin chắc là như vậy, nhưng không dễ gì gặp gỡ, chia sẻ. Một khoảnh khắc, một giây phút nào đó trong đời của mỗi người, đã trải qua, hoặc dự cảm sẽ đến, được phản chiếu trong phim. Có nên gọi thành tên trạng thái cảm xúc rất người đó là Cái cô đơn được chăng?
Không âm nhạc (mở và kết phim là vài giọt nhạc thánh thót như những giọt thời gian rồi lụi đi…), không chuyển động máy, ít đối thoại, mọi cái đều được phơi bày một cách trần trụi, không chau chuốt, không xếp đặt, không kỹ xảo. Vai trò điểm nhìn chủ quan của đạo diễn mất hút, chỉ còn nhân vật trực diện với nỗi cô đơn của chính mình. Ai có thể nói hộ tâm trạng của họ ngoài chính họ!

Chàng trai, cô gái, bà mẹ là ba đỉnh của một tam giác cô đơn. Họ cô đơn đến nỗi chối bỏ hành vi độc thoại với chính mình, khước từ nhu cầu hồi tưởng, giấc mơ đến một thế giới khác, những gì mà ít ra họ cũng được sẻ chia, an ủi phần nào. Bởi thế, giai điệu cô đơn của bộ phim không rơi vào giãi bày lê thê, dường như người làm phim cố tình tạo nên hiệu quả gián cách giữa đời sống của nhân vật và người xem. Nhưng chính nghệ thuật khách quan hóa, “lãnh đạm” hóa đó đã tạo nên một vi lượng cảm xúc. Nỗi cô đơn được cô đặc lại, lắng sâu trong tiềm thức của con người… như giọt nước mắt rơi lặng lẽ trong giấc ngủ của chàng trai, phải tinh tế lắm mới nhận ra giọt cô đơn đó. Tôi ám ảnh mãi với khuôn mặt của cô gái trong khuôn hình cận cảnh cuối phim, khi cô ngồi bất động trên chiếc ghế, thật khó mà diễn tả thành lời, chỉ biết rằng đó là khuôn mặt mang hình hài của nỗi cô đơn.

Để khắc họa hình khối của nỗi cô đơn, đạo diễn đã để người xem ấn tượng với những tư thế bất động khá lâu của nhân vật được đặt trong sự chuyển động: chàng trai đứng yên trên cầu giữa dòng người qua lại, cô gái đứng bất động giữa nhà ga để xe điện ngầm ào ào chạy qua, bà mẹ đứng bất động trước cửa hàng đồ ăn khi đôi tay của chủ nhà hàng thoăn thoắt chặt thịt… Phim hoàn toàn không thiếu sự chuyển động sinh động của dòng chảy cuộc sống, đôi khi đặc tả những âm thanh ào ạt của đời thường, vậy mà những con người kia vẫn như bị “lạc loài”, “xa lạ” giữa cuộc đời. Sử dụng nghệ thuật lấy động gợi tĩnh, có những khuôn hình cận viễn trong phim gây được xúc cảm trong tôi, giống như những bức tranh tĩnh vật: căn nhà đầy ánh sáng liêu trai và một sự chuyển động nhịp nhàng của con cá trong bể nước, chàng trai ngồi câm lặng trong quán bên cạnh guồng xe nước quay liên tục, cô gái ngủ bên ghế và chiếc va ly chuyển động dưới nước, một con chim bồ câu chầm chậm đi qua… cái động của sự vật bên ngoài nói hộ cái động của tâm cảm con người.

Những con người trong thế giới cô đơn. Cô đơn trong thời gian, cô đơn trong không gian, cô đơn giữa đám đông con người, cô đơn giữa cõi âm và dương. Họ bị cô đơn chứ không phải là được cô đơn. Và với một nỗi cô đơn không chủ động đó, họ đều có khao khát tìm kiếm mối giao lưu để thoả mãn “cơn đói” của riêng mình. Vậy thì khi cô đơn, chúng ta thường làm gì?

Octavio Paz, một trí thức văn chương lớn của México khi bàn về Cái cô đơn đã viết: “Cái cô đơn là đặc trưng cuối cùng của thân phận con người. Con người là sinh vật duy nhất cảm thấy mình đơn côi và cũng là sinh vật duy nhất biết tìm đến người khác”.

Khi nỗi cô đơn đã lên đến đỉnh điểm như một cơn đói, con người trong thế giới What time is ít there? đã có những hành động điên rồ, vượt qua ranh giới của cái bình thường. Với cách dựng song song, ba hành động của ba nhân vật đã được phơi bày trực diện: chàng trai làm tình như một con thú với cô gái điếm trong xe hơi, cô gái cô đơn giữa không gian xa lạ khao khát tìm kiếm hơi ấm tình người đã không kiềm chế được những nụ hôn đồng tính, bà mẹ cô đơn giữa hai thế giới âm dương tự thoả mãn với lạc thú làm tình với chính mình. Nó làm người xem bàng hoàng, cảm thấy khó tin nhưng đừng nhìn vào hiện tượng, hãy đi vào bản chất của hành vi, dư vị xót xa sẽ là điểm tựa để ta bao dung.

~ by phongsinh on November 4, 2007.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: